Co jest tajemnego w oświadczeniach majątkowych w TK?

Opublikowano: 12.04.2022 | Kategorie: Polityka, Prawo, Wiadomości z kraju

Liczba wyświetleń: 1481

Jak wynika z informacji udzielonej w Sądzie Najwyższym zainteresowanej obywatelce Prezes Trybunału Konstytucyjnego, mgr Julia Przyłębska, wystąpiła w dniu 23 marca 2022 r. do Pierwszej Prezes SN z wnioskiem o nadanie klauzuli „zastrzeżone” jej oświadczeniu o stanie majątkowym za rok 2021. W poprzednich latach Prezes Trybunału Konstytucyjnego z takimi wnioskami nie występowała i jej oświadczenia były publikowane. W tej sytuacji powstaje pytanie, co się zmieniło w ciągu roku w sytuacji majątkowej Julii Przyłębskiej, co uzasadnia utajnienie jej najnowszego oświadczenia? Czy może to, że jak głoszą plotki, nabyła niedawno dom pod Warszawą, a nadal korzysta z mieszkania służbowego w Warszawie opłacanego ze środków Trybunału Konstytucyjnego, czyli przez podatników.


Powyższe zdarzenie skłania do zbadania, jak przedstawia się dotychczasowa praktyka ogłaszania oświadczeń majątkowych w Trybunale Konstytucyjnym.

Jak wynika ze strony internetowej Trybunału, w stosunku do trojga sędziów (Krystyna Pawłowicz, Bartłomiej Sochański, Michał Warciński) oraz do dwóch osób orzekających w Trybunale, choć wybranych na zajęte miejsca sędziowskie (Justyn Piskorski, Jarosław Wyrembak): „uwzględniono wniosek o nadanie klauzuli tajności »zastrzeżone« dla oświadczenia o stanie majątkowym za rok 2020”. Należy rozszyfrować tryb bezosobowy: wnioski uwzględniła właściwa w tej sprawie Prezes TK. Podana została nawet stosowna podstawa prawna: art. 87 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072) w związku z art. 19 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1422). Poniżej, dla uproszczenia będzie mowa o „sędziach”, choć jest to nieprawidłowe.

Warto poddać bliższej analizie stan prawny w omawianym zakresie. W ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego znajduje się obszerny artykuł 14, który w całości brzmi następująco:

„1. Sędzia Trybunału jest obowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie to dotyczy majątku odrębnego oraz objętego małżeńską wspólnością majątkową.

2. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności informacje o posiadanych zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach prawa handlowego, a ponadto o nabytym przez sędziego Trybunału albo jego małżonka od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mieniu, które podlegało zbyciu w drodze przetargu. Oświadczenie to zawiera również dane dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej oraz pełnienia funkcji w spółkach lub spółdzielniach, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2.

3. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składa się przed objęciem stanowiska, a następnie co roku do dnia 31 marca, a także w dniu opuszczenia stanowiska. Oświadczenie składa się według stanu na dzień złożenia oświadczenia.

4. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składa się w dwóch egzemplarzach.

5. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, sędzia Trybunału składa Prezesowi Trybunału, a Prezes Trybunału – Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego.

6. Podmiot, któremu złożono oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 maja dokonuje analizy zawartych w nim danych i przekazuje jeden egzemplarz oświadczenia naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania sędziego Trybunału.

7. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, jest jawne. Prezes Trybunału publikuje oświadczenia sędziów Trybunału, w tym oświadczenie złożone przez siebie, w Biuletynie Informacji Publicznej Trybunału Konstytucyjnego co roku do dnia 30 czerwca.

8. Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, jest równoznaczne ze zrzeczeniem się przez sędziego Trybunału urzędu”.

Jak z kolei się przedstawiają przepisy podane jako podstawa prawna uwzględnienia wniosku o nadanie klauzuli tajności „zastrzeżone” dla oświadczenia o stanie majątkowym? Według art. 19 powołanej wyżej ustawy o statusie sędziów TK: W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do praw i obowiązków sędziów Trybunału stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące praw i obowiązków sędziów Sądu Najwyższego.

W ustawie o SN (pominiętej w przytoczonej podstawie prawnej) znajduje się art. 10. § 1: W zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 oraz z 2021 r. poz. 1080 i 1236).

W ten sposób dociera się do art. 87 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, a ścisłej do paragrafu 6: „art. 87 § 6. Informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w § 1, są jawne, także co do imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości. Na wniosek sędziego, dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone”, określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych. Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w § 1, złożonych przez sędziów. W stosunku do tego uprawnienia przepisu art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych nie stosuje się”.

W zdaniu drugim przytoczonego przepisu znajduje się podstawa do wyłączenia jawności oświadczeń majątkowych sędziów. Nie należy w tym miejscu wnikać, jakie to zagrożenie może powodować podanie do wiadomości publicznej oświadczeń majątkowych dla Julii Przyłębskiej, Krystyny Pawłowicz, Bartłomieja Sochańskiego, Michała Warcińskiego, Justyna Piskorskiego i Jarosława Wyrembaka lub członków ich rodzin.

Należy jednak ustalić, czy art. 87 Prawa o ustroju sądów powszechnych znajduje w ogóle zastosowanie do Julii Przyłębskiej i sędziów TK. Należy przypomnieć, że stosownie do powołanego wyżej art. 19 ustawy o statusie sędziów TK odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących praw i obowiązków sędziów SN ma miejsce: „w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do praw i obowiązków sędziów Trybunału”.

Czy z taką sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do oświadczeń majątkowych sędziów?

Analiza przytoczonego art. 14 ustawy o statusie sędziów TK wskazuje na to, że w ustawie zostały uregulowane następujące elementy: „wprowadzenie obowiązku składania oświadczeń i zakres tego obowiązku; dane, jakie powinny się znaleźć w oświadczeniu; terminy składania oświadczeń; forma oświadczenia; organ, któremu składa się oświadczenie; obowiązki organu, któremu składa się oświadczania; proklamowanie jawności oświadczeń oraz sposób i terminy ich publikacji”.

Z powyższej analizy wynika, że ustawowe unormowanie kwestii składania oświadczeń majątkowych w TK jest kompletne. Jego treść pokrywa się (z uwzględnieniem oczywistych różnic) z tym, co wynika z art. 87 Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Jest jedna różnica: w ustawie o statusie sędziów TK nie ma podstawy do utajniania treści oświadczeń majątkowych. Trudno jednak przyjąć, że ustawodawca, normując tak dokładnie omawiany obowiązek i procedurę jego realizacji po prostu zapomniał o wprowadzeniu przepisu będącego odpowiednikiem art. 87 § 6 Prawa o ustroju sądów powszechnych, albo celowo odesłał do innej ustawy. Wytłumaczenie jest inne: oświadczenia majątkowe sędziów TK mają być jawne, bez żadnych wyjątków. Przemawia za tym wykładnia językowa, systemowa, ale także historyczna. Oto fragment uzasadnienia projektu ustawy o statusie sędziów TK z 2016 r., z podkreśleniem stosownego fragmentu: „Projektodawca jest świadomy, że obowiązek podania przez sędziów TK informacji o swoim stanie majątkowym i jego upublicznienie ingeruje w prawo do prywatności, obejmujące autonomię informacyjną. Należy jednak pamiętać, że art. 61 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. W wyroku z 8 października 2001 r., sygn. K 11/01 Trybunał podkreślił, że: „ […] ustawodawca ma swobodę w ustalaniu zakresu ograniczeń dotyczących osób pełniących funkcje publiczne, które mogą być kształtowane w różnych okresach w odmienny sposób, z uwagi na nasilenie zjawisk korupcji i negatywną reakcję społeczną. Pozostawać one powinny w racjonalnym związku z interesem publicznym, któremu mają służyć, a ich zakres powinien być współmierny do rangi tego interesu. Ograniczeń nakładanych na osoby sprawujące funkcje publiczne nie można zatem rozpatrywać w kategoriach ograniczeń wolności i praw tych osób, lecz należy je traktować jako środek zapewnienia prawidłowego funkcjonowania instytucji publicznych”.

Prawo do prywatności nie ma charakteru absolutnego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: „informacje dotyczące majątku i sfera ekonomiczna jednostki są niewątpliwie objęte prywatnością i autonomią informacyjną, jakkolwiek w tej sferze odnotować można łagodniejsze kryteria jej ograniczania, niż w wypadku sfery czysto osobistej” (wyrok z 20 listopada 2002 r., sygn. K 41/02). Przepisy antykorupcyjne mają na celu zapobieganie wikłaniu się osób piastujących funkcje publiczne w różne sytuacje, mogące podważać ich bezstronność i uczciwość, a w konsekwencji – podważać autorytet instytucji, w których pełnią oni funkcje. Nie inaczej powinno być z sędziami TK. (…) Proponowane rozwiązanie jest realizacją takich wartości jak jawność i transparentność życia publicznego. Ma ona gwarantować rzetelne i bezstronne wykonywanie obowiązków przez sędziów TK, a przez to realizację konstytucyjnych kompetencji Trybunału jako niezależnego organu władzy sądowniczej. Odmowa złożenia wskazanych oświadczeń jest równoznaczna ze zrzeczeniem się funkcji sędziego Trybunału. Istnieje więc wybór. (…) Projektodawca uznał, że w związku z tworzeniem kompleksowej ustawy o statusie sędziów TK, te kwestie również powinny być uregulowane w projektowanej ustawie. Dzięki temu zagadnienia związane z pozycja prawną sędziów TK będą określone w jednym akcie normatywnym i nie będzie konieczności stosowania zbędnych odesłań. Ma to tym większe znaczenie, że dotychczasowe przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, które obejmowały także sędziów Trybunału nie uwzględniały charakteru funkcji sędziego konstytucyjnego”.

W świetle prawa sytuacja jest więc jasna: Pierwsza Prezes SN powinna odmówić utajnienia oświadczenia majątkowego Prezes TK, a Prezes TK powinna odmówić utajnienia oświadczeń sędziów TK. A jak to będzie, pokaże przyszłość, którą będziemy bacznie obserwować.

Autorstwo: Stefan Drzazga jr
Źródło: StudioOpinii.pl

9

TAGI:

Poznaj plan rządu!

OD ADMINISTRATORA PORTALU

Hej! Cieszę się, że odwiedziłeś naszą stronę! Naprawdę! Jeśli zależy Ci na dalszym rozpowszechnianiu niezależnych informacji, ujawnianiu tego co przemilczane, niewygodne lub ukrywane, możesz dołożyć swoją cegiełkę i wesprzeć "Wolne Media" finansowo. Darowizna jest też pewną formą „pozytywnej energii” – podziękowaniem za wiedzę, którą tutaj zdobywasz. Media obywatelskie, jak nasz portal, nie mają dochodów z prenumerat ani nie są sponsorowane przez bogate korporacje by realizowały ich ukryte cele. Musimy radzić sobie sami. Jak możesz pomóc? Dowiesz się TUTAJ. Z góry dziękuję za wsparcie i nieobojętność!

Poglądy wyrażane przez autorów i komentujących użytkowników są ich prywatnymi poglądami i nie muszą odzwierciedlać poglądów administracji "Wolnych Mediów". Jeżeli materiał narusza Twoje prawa autorskie, przeczytaj informacje dostępne tutaj, a następnie (jeśli wciąż tak uważasz) skontaktuj się z nami! Jeśli artykuł lub komentarz łamie prawo lub regulamin, powiadom nas o tym formularzem kontaktowym.

Dodaj komentarz

Zaloguj się aby dodać komentarz.
Jeśli już się logowałeś - odśwież stronę.